پیام دکترگنجی

میزا ن شیوع بیماریهائی که بعلت ضربه های مزمن دامنگیر بشر امروز شده است بسیار زیاد است .این بیماری که  به اسامی (over use syndrome )-(درد مکانیکال)-(درد فیزیکال)و(fatigue pain) نیز خوانده میشود-وقتی ایجاد میشود که عامل ضربه(کشش یا فشار خارج از توان)در همان نوبت اول ویا در همان لحظه ورود یا فرود باعث آسیب بافت نمیشود ولی تکرار آن ویا اعمال آن در مدت زمان بیشتر ایجاد عارضه ضربه ای میکند.مثلآ (تنیس بازان) ممکن است دچار درد ناحیه آرنج"روی کندیل خارجی"lateral epicondylitis " گردند که ناشی از کشیدگی مزمن خارج از توان منشآ عضلات خم کننده مچ دست به سمت پشت ساعد می باشد. این بیماری که به(آرنج تنیس بازان) معروف است-در تعداد بیشماری از اشخاص دیگر با شغل های متفاوت(خانم های خانه دار-مکانیک-بنا و کارگر-حتی دوچرخه سوار  نویسنده  دندانپزشکان وجراحان-و..............) نیز دیده میشود.

وقتی پس از یک پیاده روی طولانی ویا سر پا ایستادن زیاد به خصوص باکفش نامناسب و وزن بالا دچار درد پا  به خصوص درد پاشنه شده اید-مفهوم آن این است که یک عارضه ضربه ای اتفاق افتاده است. شایع ترین علت درد پاشنه در تمام دوران زندگی همین است که بیان شد. بیش از 80 درصد درد های کمر-گردن-شانه - آرنج_مچ دست و انگشتان-زانو ومچ پا ناشی از عامل ضربه ای مزمن میباشد. حتی نشستن طولانی و حالت گیری (حالت دهی) یکنواخت وممتد سر وگردن و تنه و اندام ها به مدت زیاد (مثلآبیش از2ساعت درهر نوبت) مثل نشستن پشت کامپیوتر-پشت رل اتومبیل-پشت میز مطالعه یا تایپ ویا خطاطی باعث درد در ستون فقرات و اندام ها میشود که بعلت ضربه مزمن رخ میدهد.( ضربه=کشش یا فشار خارج از توان وارد شده به بافت های بدن). غالب بیماری های مرتبط با دیسک ستون فقرات که باعث درد گردن و اندام فوقانی"دستها"-کمرو اندام تحتانی"پا ها" میشود در گروه بیماری های ضربه ای مزمن قرار میگیرند. دوزانو ویا چهارزانو نشستن طولانی باعث درد زانو ها وبعضآ مچ پا ها ومفصل لگن میشود که به علت همین نوع "تروما" مورد بحث میباشد. 

تعدادی از سربازان ظرف چند هفته پس از ورود به پادگان ها ممکن است دچار شکستگی یکی از استخوان های کف پا گردند که ناشی از ضربه مزمن حین تمرینات قدم رو و رژه میباشد.(این شکستگی به شکستگی "مارش" معروف است).تعدادی از کودکان نیز وقتی شروع به راه رفتن با چهار دست و پا میکنند در هفته های اول این مرحله ممکن است دچار شکستگی استخوان درشت نی ساق شوند که ناشی از همان ضربه مزمن می باشد و به شکستگی (toddler ) معروف است.

اما نکته ای که اشاره آن در این قسمت حائز اهمیت می باشد این است که "وارد کردن فشار یا کشش مزمن خارج از توان(ضربه=تروما) به بافت ها همواره با ماهیت (ضربه) باعث آسیب بافت وارگان نمیشود .در بسیاری از حالت ها تحت فشار یا کشش قرار گرفتن بافت ها ازطریق ممانعت از خونرسانی به منطقه تحت فشار-باعث آسیب انساج شده وبیماری مربوط به "ایسکمی"(کمخونرسانی یا خون نرسانی بسته به حاد یا مزمن بودن) را ایجاد میکند. نمونه بارز آن بیماری یا عارضه (زخم بستر) میباشد که به این نوع زخم ها-(زخم های فشاری) نیز گفته میشود. در حالت طبیعی وقتی چند دقیقه تا حد اکثر 2 ساعت(بر حسب تحمل بافت های مختلف بدن)بیخونی یا کمخونی در بافت ها به علت فشار یا کشش ایجاد شود-درد ناشی از آن شخص را وادار به رفع عامل آن  میکند. انسان در تمام حالات وموقعیت های زندگی وروزمرگی خود در تمام طول حیات در هر شرایطی که باشد از درد وناراحتی ناشی از ایسکمی قسمتی از عناصر وبافت های بدن خود در امان نیست. "حتی در حین خواب و استراحت". درحالت نشسته-ایستاده-دراز کشیده و........آن قسمتی از بدن که در تماس با زمین یا شیئی که واسطه شخص با زمین است به تدریج دچار کمخونرسانی ناشی از فشار –و آن گروه از عضلاتی که فعال بوده ومسئول حفظ و تعادل موقعیت مربوطه میباشند دچار کمخونرسانی ناشی از کشش میشوند.درد ناشی از این کمخونرسانی شخص را وادار به تغییر حالت میکند تا گروه دیگری از عضلات و بافت ها وظیفه تحمل کشش وفشار را انجام دهند. این تغییر حالت هم میتواند ارادی باشد وهم بطور غیر ارادی و اتوماتیک. باید توجه داشت که غالب این تغییر حالت دادن ها رفلکسی و غیر ارادی میباشند.حتی در خواب عمیق نیز درد ناشی از فشار در سطوح تماس در بستر-(مثلآ نواحی-پاشنه ها-باسن-کتف-پشت وحتی پس سر که ظاهرآروی بالشت نرمی هست)-توسط مراکز پائین زیر منطقه قشر(کورتکس)مغز-درک شده- وفرمان مناسب به عضلات مسئول  جابجائی داده میشود و بدون اینکه شخص بیدار یا متوجه شود-تغییر حالت صورت میگیرد.درصورتیکه به هر علتی(خستگی مفرط-خوردن داروهای خواب آوروآرام بخش-وجود پارازیت های حسی درپوست مثل باد پنکه وکولر-و......) درد ناشی از کمخونرسانی بافتهای تحت فشار ظرف مدت حدود ۲ساعت توسط مراکز فرماندهی سلسله اعصاب مرکزی درحین خواب درک نشود فرمان تغییر حالت در زمان مناسب صادر نشده ومناطق تحت فشار دچار ضایعه شده وشخص پس از بیداری مدت ها احساس درد درنواحی آسیب دیده خواهد داشت.شدت آسیب یادشده بستگی به میزان زمان سپری شده پس از ۲ساعت تا پاسخ تحریک درد توسط مراکز مسئول سیستم اعصاب مرکزی دارد.