به مناسبت روز پرستار

تقدیم به پاسداران عشق- آرامش و سلامتی-فرشتگان سپید پوش

 

ماه گردون

 

بیا ای پرستار بیمار ما          بیا ای تو دستان تیمار ما

بیا ای تمنای اهل عطش         امید تنفس    ممد تپش        

بیا تا که احیا شود بی نفس      به دست و نگاه تو عیسی نفس

 

بیا تا که دوری زنیم بخش را        کنیم ثبت پرونده هر نقش را

به آزمایش و عکس و احوالشان     زتخفیف و تشدید آمالشان

کنیم چاره ای بهر اندام ها            نهیم مرهمی روی آن زخم ها

دهیم عافیت بر تن و جانشان        شویم مستفیض از دعا ها یشان

 

بیا تا که دل را تسلی دهیم          تن و جسم و جان را تقلا دهیم

به نرمش به ورزش سلامت دهیم    به روح مریضان کرامت دهیم

نشانیم به لب خنده مست را        کشانیم به سر نازش دست را

 

بیا تا زدائیم ززخم ها شیوک       بیا تا بروبیم ز چهره چروک

چرا مانکی بار عاطل و باطل است؟   چرا آتل پای او قاتل است؟

چرا زخم بستر گرفتار کرد           به پیشگیری و رفع چه رفتار کرد؟

چرا رنگ ادرار بیمار ما                نشدچون سرشک نمودار  ما؟

چرا حال و روزش چنین بی رمق   کتاب سروشش چنین بی ورق؟

مگر گردش ماه به پایان رسید      که رخسار جانان من نادمید؟

 

بیا تا به بخشت صفائی دهیم      به روح سفیدی جلائی دهیم

بیا رنگ بیمار را بنگریم               بیا زنگ خاطر ازآنان بریم

بیا تا ببینیم نیاز مریض               چه آب و چه دارو چه بخش تمیز

به حس و به حرکت به جریان خون    به اندام از حالتش سر نگون

ببینیم حدود خرابات را               دلیل بروز شکایات  را

 

بیا تا حریم لباس سفید            نیالاید از حرص مال پلید

بیا که تمنای عشق درون         نشاید گرفتار این چند و چون

بیا تا که پروانه جان ما             بود تشنه دور جانان ما

نشاید فداکاری شمع را           به غفلت نشاند شاهد جمع را

 

هم آغوشي پزشکي و مهندسي

این پست را میهمان  همراه عزیزمان  جناب آقای دکتر-مهندس ربیعی هستیم.

 

     مهندسي پزشکي و کاربرد مهندسي در پزشکي حاصل تلاش هزاران سال همکاري بين متخصصان دو رشته علوم تجربي و رياضي بوده است. شواهدي وجود دارد كه در حدود چهار هزار سال پيش از بافته هاي كتان براي بستن زخمها استفاده مي شد. در قرن دوم پس از ميلاد نيز از روده گربه (cat gut) براي بخيه زدن استفاده مي گرديد و در قرن يازدهم نيز ابريشم به همين منظور به كار مي رفت. در سال 2000 ميلادي باستان شناسان در آلمان يک موميايي سه هزار ساله را درThebes کشف کردند که يک عضو مصنوعي همانند يک انگشت چوبي در پايش به کار گرفته شده بود. يونانيان همچنين از يک ني تو خالي براي شنيدن و ديدن آنچه که درداخل بدن انسان رخ مي دهد استفاده مي کردند. در سال 1816 ميلادي فيزيکدان فرانسوي Rene laennec با قرار دادن گوشی در نزديکي قفسه  سينه  بيمار و با استفاده از يک روزنامه  لوله شده به صداها درون آن گوش می داد. بوجود آمدن اين ايده براي اختراع او، امروزه به ساختن گوشي طبي رهنمون شده است. همانطور که می بینید دستگاه هاي امروزه  مهندسي پزشکي از تغيير دستگاههاي موفق اوليه به وجود آمده اند. ابزارهايي مانند دندان هاي چوبي، عصاهاي زير بغل و هر وسيله ي که در کيف سياه پزشکان پنهان شده بود؛ به ابزار هاي شگفت مدرن که شامل دستگاههاي تنظيم کننده  ضربان قلب، ماشين هاي دياليز و ابزارهاي تشخيصي و تکنولوژي تصويربرداري در انواع مختلف (آنژيوگرافي، ماموگرافي، راديو لوژي، ...) و اعضاي مصنوعي شامل ايمپلنت ها و... .تبدیل شده اند. اينها مثالهايي است در اثبات اينکه رشته مهندسي پزشکي عليرغم نو  بودن قدمتي تاريخي و به اندازه عمر آدمي دارد.

در حال حاضر انجمن ملي مهندسان تعداد مهندسين فعالي که در حوزه هاي مختلف تکنولوژي سلامت و درمان مشغول به کار مي باشند را نزديک به 32000 نفر تخمين زده است. اعضاي اين انجمن مي کوشند تا بنيان هاي مهندسي پزشکي را بر پايه پيشرفت هايي که 200 سال پيش در الکتروفيزيولوژي بدست آمد قرار دهند. پايه گذاري الکتروفيزيولوژي توسط Dubois Reymond آغاز شد. همزمان با او Hermann von با ديدگاهي نو معتقد بود که بکار بستن قوانين مهندسي در فيزيولوژي بدن بسياري از مشکلات موجود را برطرف مي کند. او عضلات را به صورت مقاومت و عصب ها را رساناي جريان معرفي کرد.

      در سال 1895 Wilhelm Roentgen لامپ اشعه  کاتدی را به صورت تصادفي کشف کرد و با این کار گام بلندی در درمان بیماریها و مخصوصا صدمات استخوانی برداشت. دستگاه ساده  او شامل يک ورقه روکش دار از آلياژهاي مس، نيکل و تنگستن به همراه باريم بود. او در بین آزمایشاتش فهمید که اين لامپ می تواند انواع اشعه هاي نافذ را ساطع کند. او اين اشعه را به علت ناشناخته بودنش، X ناميد. او متوجه شد حتي زماني که لامپ و ورقه روکش دار آلياژي در اتاق هاي جداگانه ای قرار داشتند تابش اشعه وجود داشت. پس از مدتی او حدس زد که اگر او اشعه X را از دست عبور دهد و آن را روي يک صفحه ثبت کند استخوان هاي دست به وضوح دیده خواهد شد. در حقيقت اولين راديوگرافي از بدن انسان، دست چپ Mrs Roentgen بود. در دهه بعد اشعه  X به يک ابزار تشخيصي وسيع تبديل شد و استخوان ها را به صورت تصوير واضحي مانند يک شي سفيد در يک صفحه با زمينه ي سياه نمايش می داد. تحقيق او بر روي بافت هايي که اين اشعه را از خود عبور می دادند مسير را براي محصولات مدرن تکنولوژي تصوير برداري پزشکي و حذف آسيب هايي که در جراحي رخ مي داد، باز کرد.

در زمان بين جنگ جهاني اول و دوم تعدادي از لابراتور ها تحقيق را روي بيوفيزيک و فيزيک پزشکي عهده دار شدند. اما تنها يک آزمايشگاه ايده  منسجم را ارايه داد. در سال 1921 Oswalt در فرانکفورت آلمان موسسه اي را پايه گذاري کرد که موضوعات مهندسي را در پزشکي بررسي مي نمود. اين موسسه حوزه هاي مختلف پزشکي و مهندسي و زيست را با يکديگر ترکيب کرد و دانش فيزيک پزشکي را در سال 1943 در آلمان پايه گذاري نمود. 5 سال بعد اولين کنفرانس مهندسي در پزشکي و زيست -درآمريکا برگزار شد. در اين نشست کوچک تقريبا 20 صفحه به حاضرين جلسه که تعدادشان کمتر از 100 نفر بودند ارائه گردید. موضوع مورد بررسي پيرامون يونيزاسيون توسط اشعه و مفهوم آن بود. در سال 1985 کنفرانس بر پايه استفاده از کامپيوتر در پزشکي و زيست بود. در سال 1993 اولين پاي الكتريكي ساخته شد. پايي كه با استفاده از سيستم بادي و كنترلهاي ريزپردازنده، سرعت قدم زدن فرد را دريافته و محفظه هاي بادي خود را به نحوي تنظيم ميكند كه به طور طبيعي به جلو-عقب حركت كرده و مانع از لنگيدن فرد ميشود. اكنون دانشمندان مهندسي پزشكي به ياري متخصصان رشته هاي مرتبط تلاش ميكنند تا بيماريها و مشکلات فراوان بدن انسان را که معمولا زاييده خود انسان مترقي است- حل نمايند.

راستي سرعت پيشرفت علم درماني بيشتر است يا سرعت تخريبي علم؟!

نهضت "سلامت آموزی"

 

در شرایط زندگی فعلی عوامل بسیار زیادی سلامتی انسان هارا مخدوش می سازند.آلودگیهای صنعتی وسموم ناشی از سوخت های فسیلی-ناهنجاری های تغذیه ای و مصرف مواد بیشمار بیماری زا در مواد غذائی- پرورش انواع زیادی از میکرو ارگانیسم ها وویروسهای مهاجم درنتیجه بهم خوردن تعادل اکوسیستم و محیط زیست و...همه وهمه دست در دست هم داده اند تا به تدریج   سلامتی انسان هارا سلب کنند.

انسان خردمند و فهیم همواره در این اندیشه است که چگونه و با چه ابزاری با این معضل روبرو شود.

سازمان بهداشت جهانی –مسئولین محیط زیست-وزارتخانه ها و سازمانهای بهداشتی-درمانی علیرغم تلاش فراوان نتوانستند فرهنگ و الگوی خاصی را که متضمن ابقای سلامتی و گریز از عوامل بیماری زا باشد-در خیلی از کشور ها از جمله کشور ما به عنوان یک اصل و اولویت برتر نهادینه کنند.

بنا براین حد اقل و تنها راه باقیمانده که از توان واراده هیچکس تقریبآ خارج نیست- اقدامات مقاوم سازی بدن درمقابل انبوه عوامل بیماری زائی است که کنترل و دفع آن تقریبآخارج از توان و اراده شخصی و فردی میباشد.

بهترین وموثر ترین روش مقاوم سازی بدن تحرکات ورزشی وساده ترین آن نیز پیاده روی –به خصوص تندروی (دویدن آرام)-و دوچرخه سواری می باشد.این اقدام در صورتی ایده آل محقق و متداول و همگانی خواهد شد که از طرف مسئولین امور به خصوص  مسئولین شهری-معبر امن و بی خطری در کنار خیابان های هر چند عریض-ولی انباشته از اتومبیل و وسایط نقلیه پرکار ولی-بی ویا-کم تحرک ایجاد شود.

 چقدر بجاست که بجای استفاده از اتومبیل-چند کیلومتر راه تا محل کاررا- پیاده یا بهتر با دویدن آرام "تندروی" طی کنیم؟. انسان با پیاده روی عادی فاصله 10 کیلومتری را 2ساعته-با دویدن آرام 1 ساعته وبا دوچرخه کمتر از نیم ساعت طی میکند. خودم سال ها است که فاصله 5 کیلو متری منزل تا محل کارم را غالبآ پیاده-یا با دوچرخه طی میکنم.

چقدر بجاست که مسئولین وشهرداری ها و فرمانداری ها بجای این همه هزینه های بی ثمر و یاکم ثمر-ترافیک زدائی-بنزین سوزی-دود و سم زائی و درنتیجه سلامت سوزی-کوریدور های "دوچرخه سواری" و "پیاده روی" در طرفین خیابان ها ی شهر ها ایجاد کنند که هم خدا و هم بندگان خدا قطعآ از این کار راضی خواهند بود. هزینه ساخت این معبر ویژه-با عرض فقط 3متر- به هیچ وجه قابل قیاس با حتی فقط عوارض روحی "درترافیک ماندگی" شهروندان نیست.

نگارنده با تجربه26 ساله مدیریتی و آموزشی در امر بهداشت وسلامت  قویآ معتقد است در شرایط فعلی کشور نهضت "سلامت آموزی" اگر مهمتر و اولی تر از نهضت "سوادآموزی" نباشد قطعآ  کمتر از آن نیست. 

وجود حدود ۴۰ دانشگاه علوم پزشکی در کشور با ده ها هزار اساتید این حوزه بامتن و فرهنگ اسلامی -هنوز آثار خودرا در رفع و شکستن ناهنجاری های حمل و نقل درون شهری "سلامت سوز"نشان نداده است. حتی در قریب به اتفاق موارد همین مسئولین وصاحبان اندیشه نیز زیر چرخ دنده های ماشینهای"سلامت سوز"خودرا گرفتار کرده اند.به طوریکه در بعضی از شهرستانهای 200 تا400 هزار نفری علیرغم وجود یک دانشگاه علوم پزشکی مسئول بهداشت و درمان فقط همان شهرستان-نیز نتوانسته است سیاست خودرا در آن محیط محدود اعمال کند.وقتی یک دانشگاه تمام عیار علوم پزشکی در محدوده یک شهرستان وجود و مسئولیت دارد-انتظار این است که میزان اثر گذاری آن در محیط همانند شیرینی آب یک قدحی باشد که یک کله قند درآن حل شده باشد. ولی افسوس که "محیط"- "دانشگاه" را به گونه ای دیگر در خودحل کرده است.تا آنجا که وقتی به اعضائ هیئت علمی دانشگاه پیشنهاد میشود برای شروع و الگو سازی بیائید فقط یک روز در هفته را پیاده یا با دوچرخه  سر کار حاضر شویم میگویند: "خیابان ها ناامن است -افکار عمو می آمادگی ندارد- و به ما می خندند!!؟؟".  تا کنون هیچ مقاله و تحقیقی در زمینه بررسی ورفع این بلای کشوری از طرف دانشگاهیان ارائه نشده است.

 در چنین شرایطی است که ضرورت یک "نهضت سلامت آموزی" در کشور-پا به پای نهضت های دیگر-عزم وبسیج ملی دیگر-طرح های ضربتی دیگر-...به سادگی قابل درک می باشد.

 

 

 

 

به مناسبت روز معلم تقدیم به اساتید گرانقدرم

یاد استاد

یاد استاد عزیزم عالم دوران به خیر    

اعلمی جز او نشاید عزم جزمش را بخیر

 

درس استاد معظم پور سلطانم نمود  

 آگه ازانواع تفسیر و روش یادش بخیر

 

ساحت اخلاق و طب و تربیت درسیرخود 

همچو فرزانی ندارد یاد او باشد بخیر

 

معتمدی مردی سرشار از محبت بودوهست   

 هرنظردرهر کلام در درسها یادش بخیر

 

آن جوانمرد استاد جراح عالیقدر ما    

 نیست جز یک میرسعیدی یاد او باشد بخیر

 

زان یکی استادوپیر دیر خوش مشرب مدام   

مرجع امداد یاران علوی یادش بخیر

 

یک حبیب الله که دستش تازه ها آوازه داشت  

 غمزه هادرچشم وگوشهامینمودیادش بخیر

 

 ازقبادی کو ید طولا زدرس دست داشت  

 هرچه از دستم بر آید کار اوست یادش بخیر

 

در"تروما" بحث و فحص مولوی پاینده باد  

 ضربه ها ازمازداید همچنان یادش بخیر

 

ای خدا من بنده دربندصدبندتوام    آن علی فرموده "من علمنی"یادش بخیر

شاهدم گر رتبه اول نصیب خود نمود  یاد استادان ممتاز رتبه سازان را بخیر

 

پروتز مفصل ران(لگن) چیست؟

   مطالب زیر را دوست و همکار گرانقدرم جناب آقای دکتر مهندس ربیعی تهیه- تنظیم و ارسال نمودند.از این یار دلسوز سپاسگزارم.

 

  در اوايل دهه 60 ميلادي، جراحي تعويض مفصل ران (THR)  Total Hip Replacement توسط سر جان چانلي در انگلستان ابداع شد. اين عمل امروزه به يكي از رايجترين جراحیهای ارتوپدي تبديل شده است. در حال حاضر بيش از 60 مدل مختلف از پروتزهاي Hip در دسترس پزشكان قرار دارد كه پزشك بر حسب شرايط مي تواند مناسبترين آن را انتخاب نماید.

از لحاظ نحوه انجام عمل جراحي THR، این عمل به دو گروه سیمانی و غیر سیمانی تقسيم بندي می شود. در گروه سیمانی كه از دهه 60 شروع به استفاده از آن شده است از یک لايه سيمان بيولوژيكي كه عمدتا" از جنس «پلی متيل متا اكریلیت» می باشد؛ استفاده می شود. بهبودي سريع بيمار و استحكام آني و مناسب پروتز به واسطه حضور سیمان از مزیتهای این روش است. اما در مواردی باگذشت زمان يك نوع نقص اساسي در ميان برخي از بيماران مشاهده شده است. اين نقص كه به « بيماري سيمان » مشهور است؛ در اثر نابودي و تحليل ناحيه اي از استخوان كه در تماس با سيمان است ايجاد مي گردد که منجر به تورم، احساس درد شديد و در نهايت لق شدگي (Loosening) بین پروتز و استخوان مي گردد. این ایراد در بعضی موارد منجر به الزام در تعویض و جايگزيني پروتز با پروتزي ديگر مي گردد كه متاسفانه درصد موفقيت عمل جراحي ثانويه بسیار كمتر از عمل جراحي اوليه است. با توجه به این نقیصه تلاشها جهت طراحي فرايندي كه در آن نقش سيمان به حداقل برسد، آغاز گردید. اين مطالعات در اوايل دهه 70 ميلادي منجر به توليد گروه پروتزهاي «بدون سیمان» شد. از اواخر دهه 70 ميلادي مدل Press and Fit طراحی شد كه در آن از روشهاي مكانيكي نظير فشار و پيچ كردن جهت اتصال پروتز به استخوان استفاده مي شود. روش ديگري كه از اوايل دهه 80 ميلادي شروع به گسترش نمود، استفاده از سطوح متخلخل می باشد. ايجاد يك سطح متخلخل ميكروسكوپي بر روي سطح پروتز، باعث تسهيل رشد استخوان در داخل تخخلهاي پروتز و تثبيت آن مي گردد. اندكي بعد با حفظ الگوي تخلخلها، از پوشش هيدروكسي آپاتيت برروي پروتزها استفاده گردید. بیوسرامیک هيدروكسي آپاتيت كه اكثرا" بر روي سطح ایمپلنت پوشش داده مي شود، ماده اي به شدت زيست سازگار است كه باعث تسريع در رشد استخوان به درون تخلخلها مي گردد. اندازه این تخلخلها بين 50 تا 500 ميكرومتر می باشد که پس از رشد استخوان در داخل ایمپلنت و تشکیل فصل مشترك بين استخوان و پروتز از حداقل ميزان جابجائي برخوردار می باشد. اما يكي از مشكلات این پوششهای سرامیکی، تردي فوق العاده آنهاست كه در بعضی موارد باعث جدا شدن پوشش از روی ایمپلنت می گردد.

با توجه به مشکلات عنوان شده نسل جدیدی از این جاگذاریها تحت روش Hybrid (دوگانه) مطرح گردید. اين روش شامل كاشت بدون سيمان كاپ در حفره لگن و استفاده از سيمان در كاشت ساقه در استخوان فمور(ران) می باشد. اين روش علاوه بر دارا بودن مزيت نسبي روش سيماني كه شامل بهبودي سريع بيمار است، مقدار سيمان مورد استفاده در آن كمتر از روش تمام سيماني است كه باعث كاهش ريسك امكان ايجاد پديده «بيماري سيمان» مي شود.

معمولا در ساخت پروتزهاي Hip از سه ماده اصلي پليمرها، سراميكها و فلزات استفاده می گردد.

ادامه نوشته

کشیدگی آرنج در بچه ها چیست؟

pulled elbow که یک ضایعه ترومائی(ضربه ای) در بچه ها میباشد عارضه نسبتاشایعی است.

این ضایعه به علت کشیدگی ساعد بچه در حالتی که دستش در دست یک بزرگتر قرار داشته و ناگهان توسط بچه به پائین یا بزرگتر به بالا کشیده شود رخ می دهد.

علامت آن یک صدای خفیفی است که ممکن است در همان حال ایجاد شود ولی مهمتر و واضح تر از آن  درد وبیحرکتی آرنج است و مصدوم از اندام مربوطه استفاده نمیکند.اندام و ناحیه آرنج آسیب دیده در مشاهده هیچ فرقی با طرف مقابل ندارد ورم و از شکل طبیعی افتادگی(deformity ) دیده نمیشود.ولی بچه از اندام استفاده نکرده و در اقدام به حرکت آرنج توسط شخص معاینه کننده ترس و درد عجیبی از خود ممکن است نشان دهد.در عکس رادیو گرافی نیز هیچ نکته خاص غیر طبیعی دیده نمیشود.

علت این ضایعه در رفتگی یک رباطی است به نام (لیگامان حلقوی) که از محل طبیعی خود یعنی ناحیه گردن استخوان رادیوس(زند اعلی)در ناحیه آرنج خارج شده وروی سر استخوان یادشده قرار میگیرد.

درمان آن ساده است.کافی است به آرامی آرنج را کاملآ تا(خم) نمود و در همین حال ساعد و کف دست را به سمت خارج چرخاند(flexion-supination ). در حین انجام این مانور اگر دقت شود صدای جا افتادن لیگامان دررفته را میتوان در ناحیه آرنج احساس نمود.بچه ممکن است احساس ناراحتی و دردشدید داشته باشد ولی قطعآ پس از جا اندازی درد کاملآ ازبین رفته و براحتی از اندام استفاده خواهد کرد.